0216 6680405

• Serebral Palsi Nedir
• Serebral Tanısı
• Serebral Palsi Nedenleri
• Tedavi
• Serebral Palsi Tipleri
• Serebral Palsiyle İlişkili Problemler
• Serebral Palsiye Yönelik Terapiler
• Spastisite
• Online Bülten
• Daha Fazla Bilgi İçin
• Linkler
 


 

 

 

 

SPASTİSİTE

Spastisite belirli kasların sürekli şekilde kasılmasıyla seyreden bir durumdur. Bu kasılma kaslarda sertleşmeye ya da katılaşmaya neden olur ve hareketi, konuşmayı ve yürüyüş şeklini olumsuz etkileyebilir.

Spastisitenin Nedenleri?

Spastisite genellikle beynin ya da omuriliğin istemli hareketleri kontrol eden kısmında meydana gelen hasardan kaynaklanır.

Omurilik hasarı, multipl skleroz, serebral palsi, oksijensizlik sonucu meydana gelen beyin hasarı, beyin travması, ciddi kafa yaralanması ve adrenolökodistrofi, amyotrofik lateral skleroz (Lou Gehrig hastalığı) ve fenilketonüri gibi metabolik rahatsızlıklarla ilişkili olarak ortaya çıkabilir.

Spastisitenin Semptomları

Semptomlar arasında hipertonisite (yüksek kas tonüsü), klonüs (bir dizi hızlı kas kontraksiyonu), abartılı derin tendon refleksleri, kas spazmları, makaslama (bacakların istemsiz şekilde çaprazlanması) ve eklem katılığı bulunabilir. Spastisitenin derecesi hafif kas katılığı ile ciddi, ağrılı ve kontrol edilemeyen kas spazmları arasında değişir.

Spastisite Tanısı Nasıl Konur?

Çocuğunuzun doktoru ve bir fizik tedavi uzmanı çocuğunuzu değerlendirmeden geçirir. Değerlendirme sırasında hareketin görüntülü kaydı alınır. Çocuğun tedavisi sürerken, tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesi açısından bu kaydın incelenmesi faydalı olur.

Spastisitenin Tedavisi

Durumun ciddiyetine bağlı olarak çocuğunuzun tedavisinde ilaç, ameliyat ya da fizik tedavi kullanılabilir.

Fizyoterapi Pozisyonlamayı, nörogelişimsel (bobath) terapini, kasların çekmesinin ya da kısalmasının önlenmesine ve semptomların şiddetinin azaltılmasına yönelik kas esnetme ve bir dizi hareket egzersizini içerebilir.

Ameliyat tendonların serbestleştirilmesi ya da sinir-kas yolunun kesilmesi için önerilebilir.

Miyofasyal gevşetme bazı spastisite vakalarının tedavisinde başarılı olduğu kanıtlanmış ve bu problem için özel olarak geliştirilmiş bir esnetme tekniğidir. Fasya, örümcek ağına benzer bir görünüme sahip olan özel bir sistemdir. Fasya oldukça yoğun bir örgüye sahiptir ve her kasın, kemiğin, sinirin, atardamarın, toplardamarın ve ayrıca, aralarında kalp, akciğer, beyin ve omuriliğin de bulunduğu iç organlarımızın üzerini kaplar ve arasına girer. Kas lifleri zarar gördüğünde lifleri ve kasları saran fasya kısalır ve sıkılaşır.

Konuyla İlgili hekimler bu esnetme tekniğini kullanarak zarar görmüş fasyadaki dengesiz sıkılığı gevşetebilirler ve böylece ağrıyı azaltabilirler.

Botoks Tedavisi: Botoks spastiklik sergileyen (katı olan) belirli kasların içine lokal olarak enjekte edilebilen bir maddedir. Enjekte edildiği kası felç ederek etki gösterir. Botoks spastisiteyi iyileştirmez, fakat enjeksiyon yapılan kaslardaki sıkılığın azaltılmasına yardımcı olur. Etkisi üç ila altı ay devam eder.

Selektif Dorsal Rizotomi: Selektif dorsal rizotomi, serebral palsili çocuklarda kalıcı şekilde spastisiteyi azaltabilen ve motor fonksiyonlarda iyileşme sağlayabilen bir sinir cerrahisi işlemidir. Erken bir yaşta uygulandığı takdirde çocuğun gelecekte gereksinim duyabileceği ortopedi ameliyatlarının sayısını azaltabilir.

BİR EBEVEYN OLARAK NE YAPABİLİRİM?

Kaslarında gerginlik bulunan çocuklarda spastisitenin tedavisine yönelik çeşitli farklı yaklaşımlar vardır. Seçeneklerden bazıları şunlardır:

·         Taşıma/pozisyon belirleme:
Uzanma eğilimine sahip çocuklar: fetal pozisyonda ya da bir kolunuzu bacaklarının arasından geçirip yan tutarak taşıyın. Oturturken dizlerinin kalça eklemlerinden yukarıda olmasını sağlayın, sırt üstü yatarken ayak parmaklarına ya da dizlere uzanmak gibi oyunlarla karın kaslarını kullandırın. Ayak parmaklarını gererek ileri uzatan ve ortezlerin giydirilmesini güçleştiren çocuklarda dizleri ve kalça eklemini büktükten sonra ayak parmaklarının kök kısmını içe ve dışa esneterek spastisiteyi azaltmayı deneyebilirsiniz. 

Ağırlığın kolların ve bacakların tamamı kullanılarak taşınması spastisitenin azaltılmasına yardımcı olabilir. Bunun anlamı, çocuğun ağırlığı kolun tüm eklemlerini, omzu, dirseği ve olasılıkla bileği kullanarak taşımasıdır. Karnının üzerinde uzanmakta olan ve yukarı bakmak için kendini ellerinin veya bileklerinin üzerinde yukarı iten bir çocuk  buna bir örnek oluşturabilir. Ağırlığın tüm bacakla taşınması demek, çocuğun ağırlığını kalçasını, dizini ve olasılıkla ayak bileğini kullanarak taşıması demektir. Bu kanepeden tutunarak ayağa kalkmak buna iyi bir örnek olabilir.
 

Gövdenin döndürülmesi spastisitenin azaltılmasına yardımcı olabilir. 

·         Esnetme hareketleriyle spastik kasların esnekliğini artırmaya ya da en azından korumaya çalışmak faydalı olabilir.

·         Elektriksel uyarım: Elektrotlar yoluyla kaslara elektriksel uyarım gönderebilen bir makine sayesinde kasların gerilmesi ve kasılması sağlanır ve böylece kas aktivitesinde muhtemelen iyileşme sağlanabilir.

·         Ortezler: Çeşitli materyaller kullanılarak özel olarak üretilmiş ortezler gündüzleri ya da geceleri kullanılabilir.

·         Seri alçılama: Bir çocuğun kasları, örneğin baldır kası, spastisite nedeniyle kısa kaldığında kas gergin pozisyona getirilerek ayak bileğinin ve diz ekleminin üzerinden geçen bir alçı uygulanabilir. Bu yöntem sıklıkla botoks enjeksiyonlarının ardından uygulanır. Her hafta alçı çıkarılır ve kas en son noktasına kadar gerilir. Bu işlem söz konusu kasın uzatılması için genellikle altı ila sekiz hafta süresince tekrar edilir. Yeni kazanılan esnekliğin korunması için, seri alçılamanın ardından genellikle ateller ve ortotikler kullanılır.

·         Atel uygulaması:  Kasta uzun süreli gerilme sağlamak amacıyla özel üretilmiş ortezler kullanılır. Bu ortezler genellikle geceleri takılır.

·         Dorsal kök rizotomisi: Rizotomi beyin cerrahları tarafından uygulanan ve spastisitede rol oynayan anormal dorsal kök sinirlerinin cerrah tarafından kesildiği bir omurga ameliyatıdır. Ameliyatın ardından kapsamlı fizyoterapi gereklidir.

 

Ortopedik cerrahi: Spastisite ciddi eklem kaymalarına ve ek olarak kontraktürlere (düzleştirilemeyecek kadar gergin kaslar) neden olabilir. Çocuğun işlevselliğinin arttırılmasına yardımcı olmak üzere ameliyatla kaslar uzatılabilir, tendonların yeri değiştirilebilir, kemikler birbirine kaynatılabilir ve kemiklerde değişiklik yapılabilir (osteotomi). Ameliyatın ardından kapsamlı fizyoterapi gereklidir.